Aristotle là ai? Những đóng góp vĩ đại của Aristotle

0
60
Rate this post

Aristotle là ai?

Aristotle (384-322 trước công nguyên) là nhà triết học Hy lạp có nhiều công trình bàn về các vấn đề kinh tế. Ông đã phân tích nhiều vấn đề có liên quan đến sản xuất, phân phối và trao đổi. Khi phân tích quá trình trao đổi, ông đã phân biệt giá trị sử dụng và giá trị trao đổi, trình bày lý thuyết về tiền với tư các công cụ quy ước phục vụ cho quá trình trao đổi gián tiếp. Phê phán của ông đối với việc sử dụng tiền để kiếm được nhiều hơn có ảnh hưởng lớn đến các cuộc tranh luận thời trung cổ về cho vay nặng lãi.

Khác với Platon, ông ủng hộ chế độ tư hữu và coi đây là phương cách để thúc đẩy tinh thần trách nhiệm.

Aristotle là học trò của nhà triết học lừng danh Platon và thầy dạy của Alexandros Đại đế. Di bút của Aristotle bao gồm nhiều lĩnh vực như vật lý học, siêu hình học, thi văn, kịch nghệ, âm nhạc, luận lý học, tu từ học, ngôn ngữ học, chính trị học, đạo đức học, sinh học, và động vật học. Ông được xem là người đặt nền móng cho luận lý học, đồng thời thiết lập một phương cách tiếp cận với triết học bắt đầu bằng quan sát và trải nghiệm trước khi đi tới tư duy trừu tượng.

Cùng với Socrates và Platon, Aristotle là một trong ba cột trụ của văn minh Hy Lạp cổ đại.

Cuộc đời

Stagira – nơi Aristotle sinh ra – là một thị trấn nhỏ nằm ở bờ biển phía bắc của Hy Lạp. Cha ông, Nicomachus, là bác sĩ riêng của nhà vua Macedonia – Amyntas II. Mặc dù cha ông qua đời khi ông còn nhỏ, nhưng Aristotle vẫn rất gắn bó và chịu ảnh hưởng bởi vương quốc Macedonia suốt phần đời còn lại của mình. Ít có thông tin nói về mẹ ông – bà Phaestis – người cũng được cho là cũng qua đời khi Aristotle còn nhỏ.

Sau khi cha qua đời, Proxenus tới từ thành Atarneus kết hôn với chị gái ông, và trở thành người giám hộ cho tới khi ông trưởng thành.

Năm 17 tuổi, Proxenus gửi Aristotle tới Athens để theo đuổi sự nghiệp học hành.

Vào thời điểm đó, Athens được coi là trung tâm học thuật của vũ trụ. Ở Athens, Aristotle vào học Học viện của Plato – cơ sở học thuật hàng đầu của Hy Lạp, và trở thành một học trò ưu tú của Plato.

Aristotle gắn bó với Plato và ngôi trường suốt 2 thập kỷ. Plato qua đời vào năm 347 TCN. Vì bất đồng với một số lý luận triết học của thầy nên Aristotle không phải là người kế thừa ngôi trường này như nhiều người dự đoán.

Sau khi Plato qua đời, bạn Aristotle là nhà vua Atarneus đã mời ông tới cung điện.

Trong chuyến thăm 3 ngày ở Mysia, Aristotle đã gặp gỡ và cưới người vợ đầu là Pythias – cháu gái của Hermias. Họ có với nhau một người con gái, được đặt theo tên mẹ là Pythias.

Aristotle - nhà triết học Hy Lạp cổ đại trụ cột của văn minh Hy Lạp
Aristotle – nhà triết học Hy Lạp cổ đại trụ cột của văn minh Hy Lạp

Giảng dạy

Năm 338 TCN, Aristotle tới Macedonia để bắt đầu dạy cho con trai của Vua Phillip II lúc đó 13 tuổi và sau này trở thành Alexander Đại Đế. Cả vua Phillip và Alexander đều rất tôn trọng Aristotle và luôn đảm bảo rằng cung điện Macedonia đền đáp một cách hào phóng cho công việc của ông.

Năm 335 TCN, sau khi Alexander kế vị cha mình và chinh phục thành Athens, Aristotle trở về thành phố. Ở Athens, ngôi trường của Plato – lúc này đang được điều hành bởi Xenocrates – vẫn có những ảnh hưởng đối với tư tưởng của Hy Lạp. Với sự cho phép của Alexander, Aristotle bắt đầu thành lập ngôi trường của riêng mình ở Athens, có tên là Lyceum. Ông dành hầu hết phần còn lại cuộc đời mình cho công việc giảng dạy, nghiên cứu và viết cho tới khi học trò của ông – Alexander Đại Đế qua đời.

Aristotle nổi tiếng với thói quen đi dạo quanh sân trường trong khi dạy học, vì thế các học trò buộc phải đi theo ông.

Họ còn được gọi với cái tên là “Peripatetics”, có nghĩa là “những người đi rong”.

Các môn đệ của Lyceum nghiên cứu các lĩnh vực từ khoa học tới toán, triết học, chính trị, gần như tất cả mọi thứ. Nghệ thuật cũng là mối quan tâm của họ. Họ viết ra những phát hiện của mình trên các bản thảo. Bằng cách đó, họ đã xây dựng được một bộ sưu tập khổng lồ các tài liệu của trường – vốn được coi là một trong những thư viện lớn đầu tiên của thế giới.

Cùng năm Aristotle thành lập trường Lyceum, vợ ông qua đời.

Không lâu sau, ông có một cuộc tình lãng mạn với một phụ nữ tên là Herpyllis.

Theo một số sử gia, Herpyllis có thể là nô lệ của Aristotle, được cung điện Macedonia ban cho ông.

Họ cho rằng, cuối cùng ông cũng trả tự do và cưới bà. Bà là người đã sinh cho ông những đứa con, trong đó có một người con trai tên là Nicomachus – đươc đặt theo tên của cha ông. Người ta cho rằng Aristotle đã đặt tên tác phẩm triết học nổi tiếng của ông Nicomachean Ethics theo tên người con trai này.

Khi Alexander Đại Đế qua đời vào năm 323 TCN, chính quyền ủng hộ Macedonia bị lật đổ, và theo quan điểm chống Macedonia, Aristotle bị buộc tội bất kính vì quan hệ của ông với người học trò cũ và cung điện Macedonia. Để tránh bị hành quyết, ông đã rời Athens và chạy trốn tới Chalcis – nơi ông qua đời một năm sau đó.

Khoa học

Mặc dù Aristotle không phải là một nhà khoa học theo định nghĩa của ngày nay, nhưng khoa học là một trong số những lĩnh vực mà ông nghiên cứu trong thời gian dài ở Lyceum. Aristotle tin rằng kiến thức có thể đạt được thông qua việc tương tác với các vật thể vật chất.

Aristotle cũng nghiên cứu về sinh học, trong đó ông cố gắng phân loại các loài động vật thành các chi dựa trên những đặc tính tương đồng của chúng, mặc dù sự phân loại của ông có một số sai sót.

Ông cũng phân loại động vật thành các loài dựa trên điểm khác biệt là những động vật có máu đỏ và những loài còn lại. Những động vật có máu đỏ chủ yếu là động vật có xương sống, còn các loài không có máu đỏ là những loài động vật thân mềm. Mặc dù giả thuyết của ông chỉ có độ chính xác tương đối, song sự phân loại của Aristotle được coi là hệ thống chuẩn trong hàng trăm năm.

Sinh học biển cũng là một lĩnh vực hấp dẫn Aristotle. Qua giải phẫu, ông đã nghiên cứu kỹ lưỡng các sinh vật biển.

Khác với phân loại sinh học, những quan sát của ông về sinh vật biển, được thể hiện trong những cuốn sách của ông, thì chính xác hơn nhiều.

Trong tác phẩm Meteorology, Aristotle cũng đắm mình trong các ngành khoa học trái đất. Ông không chỉ nghiên cứu về thời tiết. Trong Meteorology, Aristotle xác định chu kỳ nước và thảo luận về các chủ đề từ thảm họa thiên nhiên cho tới các hiện tượng chiêm tinh. Mặc dù nhiều quan điểm của ông về Trái đất vẫn còn gây tranh cãi vào thời điểm đó, song chúng lại được chấp nhận và phổ biến vào cuối thời Trung Cổ.

Triết học

Một trong những trọng tâm chính của triết học Aristotle là khái niệm về logic mang tính hệ thống.

Mục tiêu của Aristotle là đưa ra một quá trình lý luận toàn cầu cho phép con người học được mọi điều về thực tế. Qúa trình ban đầu bao gồm việc mô tả các vật thể dựa trên đặc tính, trạng thái và hành động của chúng. Trong các luận thuyết triết học của mình, ông cũng thảo luận về việc con người có thể có được các thông tin về vật thể thông qua việc loại trừ và suy luận. Với Aristotle, loại trừ là một lý luận hợp lý. Thuyết loại trừ của ông là nền tảng của thứ mà các nhà triết học ngày nay gọi là phép tam đoạn luận.

Các tác phẩm chính

Aristotle viết khoảng 200 tác phẩm, hầu hết dưới dạng ghi chú và bản thảo viết tay.

Chúng bao gồm các đoạn đối thoại, các tài liệu qua quan sát khoa học và các tác phẩm có tính hệ thống.

Học trò của ông, Theophrastus đã trông nom những tác phẩm này, sau đó chuyển chúng cho học trò Neleus – người đã cất giữ chúng trong một hầm mộ để tránh ẩm ướt cho tới khi được đưa tới Rome và được các học giả ở đó sử dụng. Trong số khoảng 200 tác phẩm của Aristotle, chỉ có 31 tác phẩm vẫn còn đang được lưu giữ. Hầu hết được viết trong thời gian Aristotle ở Lyceum.

Các tác phẩm chính của Aristotle về logic gồm có: Categories, On Interpretation, Prior Analytics và Posterior Analytics. Trong đó, ông có thảo luận về hệ thống lý luận và hệ thống phát triển các lập luận âm thanh của mình.

Aristotle cũng sáng tác một số tác phẩm nghệ thuật, trong đó có “Rhetoric”, và tác phẩm khoa học như “On the Heavens”, sau đó là “On the Soul”, trong đó ông chuyển từ thảo luận về thiên văn học sang nghiên cứu tâm lý con người. Các tác phẩm của ông về cách con người nhận thức thế giới tiếp tục là nền tảng cho nhiều nguyên lý của tâm lý học hiện đại.

Cái chết và di sản

Năm 322 TCN – chỉ một năm sau khi ông chạy trốn tới Chalcis, Aristotle mắc bệnh về tiêu hóa, sau đó qua đời.

Thế kỷ sau đó, các tác phẩm của ông không còn được sử dụng, nhưng lại được hồi sinh vào thế kỷ thứ nhất.

Theo thời gian, chúng trở thành nền tảng của triết học trong hơn 7 thế kỷ. Chỉ nói riêng về những ảnh hưởng tới triết học, các tác phẩm của Aristotle đã ảnh hưởng tới các tư tưởng từ thời kỳ cuối cổ đại tới thời kỳ Phục Hưng.

Ảnh hưởng của Aristotle tới tư tưởng phương Tây trong ngành khoa học xã hội nhân văn phần lớn được coi là không có người thứ hai, ngoại trừ sự đóng góp trước đó của thầy ông là Plato, và thầy của Plato là Socrates. Việc diễn giải và tranh luận về những tác phẩm triết học của Aristotle đến nay vẫn còn tiếp tục.

Một số quan điểm nổi tiếng của Aristotle về chính trị

Aristotle tán thành ý kiến của Platon là con người không thể không có quốc gia và mục đích căn bản của chính khách là xây dựng một quốc gia “tốt nhất” – chứ không phải một quốc gia “lý tưởng”.

Aristotle chú trọng vào sự cải tổ quốc gia thay vì xây dựng một quốc gia mới hoàn toàn. Ông cho rằng quốc gia cung cấp cho con người nhiều ích lợi về mặt vật chất nhưng quan trọng hơn hết, là về mặt luân lý, đạo đức. Nhà triết học này tin là nhân loại lúc nào cũng cố gắng tìm kiếm những gì tốt đẹp cho nên tổ chức quốc gia có khả năng giúp cho nhân loại tiến bộ.

Aristotle rất chú trọng vào vai trò của Hiến pháp và chính thể pháp trị. Ông coi hiến pháp là bộ luật căn bản quy định sự phân quyền và tưởng thưởng trong một quốc gia. Sự thành công của một quốc gia phụ thuộc vào khả năng phân chia quyền lợi đồng đều trong xã hội. Ông tâm niệm rằng quốc gia sẽ đạt được công lý nếu sự tưởng thưởng được chia sẻ và quyền lực chính trị được sử dụng trên căn bản đóng góp cho sự ích lợi của xã hội.

Aristotle cho rằng xã hội dân chủ thực dụng và tốt nhất bao gồm đa số nhân dân lo cày cấy và cho phép các chính khách có khả năng quản trị quốc sự. Nhà triết học này tin rằng quyền lực chính trị tối thượng nằm trong tay của công dân và họ chỉ sử dụng để thay đổi những chính khách vô tài hay phạm lỗi. Chính thể dân chủ do Aristotle đề xuất là chính thể dân chủ đại diện mà công dân giao trọng trách quản trị quốc gia cho các vị đại diện có khả năng.

Khi bàn về vấn đề nô lệ, Aristotle nhìn nhận theo góc nhìn của dân Athens vào thời đó. Ông quan niệm rằng sự khác biệt về khả năng và tài đức khiến con người bị phân chia thành chủ nhân và nô lệ. Mặc dù công nhận sự thực một số nô lệ có khả năng và tài đức hơn chủ nhân mà vẫn phải sống đời sống nô lệ là không đúng nhưng Aristotle vẫn tin là một số người sinh ra làm chủ nhân và một số người khác phải làm nô lệ. Aristotle chỉ khuyên là chủ nhân nên đối xử với nô lệ một cách nhân từ.

Triết lý của Aristotle
Triết lý của Aristotle

Suy nghĩ & Đóng góp

Aristotle được cho là đã tập hợp những suy nghĩ của mình trong suốt 335-323 trước Công nguyên. Ông đã viết một số cuộc đối thoại trong giai đoạn này. Thật không may, chỉ có những mảnh vỡ của những mảnh này đã sống sót và ở dạng chuyên luận. Chúng không nhằm mục đích xuất bản rộng rãi và được dùng để giảng dạy cho sinh viên. Thơ ca, văn học Siêu hình học, văn học ’Chính trị, giáo dục‘ Vật lý, văn học ’De Anima, hồi và Đạo đức học dạ dày được coi là những chuyên luận quan trọng nhất của ông.

Ông không chỉ nghiên cứu hầu hết mọi môn học mà còn có những đóng góp đáng chú ý cho nhiều người trong số họ. Theo khoa học, Aristotle đã nghiên cứu và viết về thiên văn học, giải phẫu học, phôi học, địa chất, địa lý, khí tượng học, động vật học và vật lý. Theo triết học, ông đã viết về đạo đức, thẩm mỹ, chính phủ, chính trị, siêu hình học, kinh tế học, hùng biện, tâm lý học, và thần học. Ngoài tất cả những điều trên, ông còn nghiên cứu văn học, thơ ca và phong tục của nhiều quốc gia khác nhau.

Aristotle đã nghiên cứu và viết về nhiều chủ đề và chủ đề, nhưng thật không may, chỉ có một phần ba các tác phẩm gốc của ông sống sót. Các tác phẩm bị mất bao gồm thơ, thư, đối thoại, và các bài tiểu luận được viết theo cách thức Platonic. Hầu hết các tác phẩm văn học của ông được cả thế giới biết đến qua các tác phẩm của Diogenes Laertius và những người khác.

Đóng góp cho triết học

Giống như giáo viên Plato của mình, triết học của ông cũng nhắm vào vũ trụ, nhưng bản thể học của ông tìm thấy sự phổ quát trong những điều đặc biệt, do đó nhận thức luận của ông dựa trên nghiên cứu các hiện tượng cụ thể tồn tại hoặc xảy ra trên thế giới và nó nảy sinh kiến ​​thức về bản chất .

Ông cũng thảo luận về cách thông tin có thể được rút ra từ các đối tượng thông qua suy luận và suy luận. Đó là lý thuyết suy luận của ông đã được các nhà triết học hiện đại định hình thành ‘Syllogism. Các cặp mệnh đề được ông gọi là Tương phản. Syllogism là một lập luận logic trong đó suy luận của kết luận được rút ra từ hai hoặc nhiều tiền đề khác của một hình thức nhất định. Điều này đã được ông giải thích trong công việc của mình Analytics Phân tích trước khi ông định nghĩa các thành phần chính của lý luận thông qua các mối quan hệ độc quyền và toàn diện. Trong những năm sau đó, chúng được thể hiện thông qua Biểu đồ Venn.

Triết lý của ông không chỉ cung cấp một hệ thống lý luận mà nó còn liên quan đến đạo đức. Anh ta đã mô tả một bộ quy tắc đạo đức của đạo đức mà anh ta gọi là Đạo sống tốt của người Hồi giáo trong Đạo đức của Nô-ê.

Ông cũng nói về Triết học thực tiễn nơi ông coi đạo đức là một phần của thực tiễn hơn là nghiên cứu lý thuyết. Tác phẩm của ông có tựa đề ‘Chính trị, đã ném ánh sáng vào thành phố. Theo ông, thành phố là một cộng đồng tự nhiên. Bản chất Man Man là một động vật chính trị.

Ông đã được công nhận là người sớm nhất để nghiên cứu logic chính thức. Nhà triết học nổi tiếng Kant đã nói trong cuốn sách của mình Cr Phê bình về lý do thuần túy mà lý thuyết logic của Aristotle đã hình thành nên cơ sở của suy luận.

Đóng góp cho Khoa học

Mặc dù ông có thể được gọi là nhà khoa học theo định nghĩa ngày nay, nhưng khoa học là một trong những lĩnh vực mà ông nghiên cứu và nghiên cứu rộng rãi, đặc biệt là trong thời gian ở ‘Lyceum. Ông tin rằng sự tương tác với các vật thể giúp thu thập kiến ​​thức.

Ông cũng đã tiến hành nghiên cứu trong sinh học. Ông phân loại động vật thành các loài trên cơ sở máu. Động vật có máu đỏ là động vật có xương sống chủ yếu và động vật không có máu được gọi là cephalepads. Có sự không chính xác tương đối trong giả thuyết này, nhưng nó được coi là hệ thống tiêu chuẩn trong nhiều năm.

Ông kiểm tra chặt chẽ sinh học biển là tốt. Ông đã kiểm tra giải phẫu của sinh vật biển thông qua mổ xẻ. Thật thú vị khi lưu ý rằng không giống như các phân loại sinh học của ông, những quan sát của ông về sinh vật biển là khá chính xác.

Chuyên luận của ông Khí tượng học cung cấp bằng chứng rằng ông cũng nghiên cứu khoa học trái đất. Theo ngành khí tượng học, ông chỉ đơn giản thực hiện nghiên cứu về thời tiết nhưng nó cũng bao gồm nghiên cứu sâu rộng về chu kỳ nước, thiên tai, sự kiện chiêm tinh

Đóng góp cho Tâm lý học

Nhiều học giả coi Aristotle là cha đẻ thực sự của tâm lý học, vì ông chịu trách nhiệm về khuôn khổ lý thuyết và triết học góp phần vào sự khởi đầu sớm nhất của tâm lý học.

Cuốn sách của ông ‘De Anima Hiện (Trên linh hồn) được coi là cuốn sách đầu tiên về tâm lý học.

Ông quan tâm đến mối quan hệ giữa các quá trình tâm lý và hiện tượng sinh lý cơ bản.

Ông lập luận rằng tâm trí có sức mạnh để hoạt động mà không cần một cơ thể, và nó là phi vật chất và bất tử.

Ông cho rằng trí tuệ bao gồm hai phần: trí tuệ thụ động và trí tuệ chủ động.

Theo ông, âm nhạc, thơ ca, hài kịch, bi kịch, v.v … là bắt chước. Ông cũng nói rằng những mô phỏng này được thay đổi bởi phương tiện, cách thức hoặc đối tượng. Ông tin rằng bắt chước là một phần tự nhiên của con người và phục vụ như một trong những lợi thế chính của nhân loại so với động vật.

Công trình chính

Aristotle đã viết khoảng 200 tác phẩm và hầu hết trong số đó ở dạng ghi chú và bản nháp. Những công trình này bao gồm các cuộc đối thoại, hồ sơ về các quan sát khoa học và các công trình có hệ thống. Những tác phẩm này được chăm sóc bởi học sinh Theophrastus và sau đó bởi Neleus.

Các tác phẩm chính của anh bao gồm ‘Rhetoric, và‘ Eudemus, (Về tâm hồn). Ông cũng đã viết về triết học, Alexander, Sophistes, công lý, sự giàu có, cầu nguyện và giáo dục.

Thơ ca, văn học ’Siêu hình học, văn học’ Chính trị, giáo dục ‘Vật lý, văn học

Aristotle sườn làm việc trên ‘Thơ ca bao gồm hai cuốn sách – một cuốn về bi kịch và cuốn kia về hài kịch.

Cuộc sống cá nhân & Di sản

Trong thời gian ở Tiểu Á, Aristotle kết hôn với Pythias, người được cho là cháu gái hoặc con gái nuôi của Hermias. Một cô con gái được sinh ra cho cặp vợ chồng mà họ cũng đặt tên là Pythias.

Sau cái chết của vợ Pythias, anh ta đã thắt nút với Herpyllis của Stagira, người sinh ra một đứa con trai. Ông đặt tên cho con trai mình theo cha Nicomachus.

Theo Suda (một bách khoa toàn thư Byzantine thế kỷ thứ 10 của thế giới Địa Trung Hải cổ đại), Aristotle có mối quan hệ tình ái với Palaephatus.

Ông trút hơi thở cuối cùng vào năm 322 trước Công nguyên ở Euboea do nguyên nhân tự nhiên. Trước khi chết, ông đặt tên cho học sinh của mình là Antipater là giám đốc điều hành. Ông cũng đã viết một di chúc mà ông muốn được chôn cất bên cạnh vợ mình.

********************

 

Bản quyền bài viết thuộc thcs-thptlongphu. Mọi hành vi sao chép đều là gian lận!
Nguồn chia sẻ: https://thcs-thptlongphu.edu.vn
https://thcs-thptlongphu.edu.vn/aristotle-la-ai-nhung-dong-gop-vi-dai-cua-aristotle/

Đăng bởi: Thcs-thptlongphu.edu.vn

Chuyên mục: Tổng hợp